Bi diɲɛ in kɔnɔ min bɛ teliya-, mɔgɔw bɛ ka sinsin kosɛbɛ kɛnɛyako ni danbeko kan. I n’a fɔ minfɛn min bɛ sɔrɔ a yɛrɛ la, kungo kɔnɔ lotus ji bɛ ka diya kosɛbɛ. Kungo kɔnɔ lotus ji tɛ minfɛn dilannen ye; nka, o ye minfɛn ye min bɛ kɛ ni kungo kɔnɔ lotus juw ye, lotus kisɛw walima lotus buluw, minnu bɛ sɔgɔ walima ka tobi. Balofɛn caman bɛ a la, wa a bɛ waso ni a dacogo ɲɔgɔn tɛ ani a bɛ kɛnɛya nafaw la.
A ka c’a la, kungo kɔnɔ lotus ji bɛ dilan ni kungo kɔnɔ lotus juw ye walima lotus jiriw ye minnu bɛ falen u yɛrɛ la lotus forow la. O jiriw bɛ ɲɛ ji nɔgɔlenw na, u bɛ fɛnɲɛnamafagalanw ni fɛnɲɛnɛma caman minɛ. O bɛ kɛ sababu ye ka ji nafa ka bon ka tɛmɛ lotus juji basigilen kan. A da ka di, a bɛ sɔgɔsɔgɔ dɔɔni ni lotus kasa nɔgɔlen ye. A bɛ se ka diya ka jɛya walima ka fara ɲɔgɔn kan ni fɛn wɛrɛw ye minnu bɛ bɔ fɛnɲɛnamaw la i n’a fɔ mɔni, limoni walima manje walasa ka dɔ fara a daji kan.
Balocogo siratigɛ la, kungo kɔnɔ lotus ji nafa ka bon dumuni nafama na, witamini C, potasiyɔmu, nɛgɛ ani farikolo tangalan suguya caman. Musini min bɛ lotus ju la, o bɛ dɛmɛ ka dumuni toli sabati ani ka banakɔtaa kɛnɛya sabati; lotus kisɛ, witamini B caman bɛ min na, o bɛ se ka hakili lafiya, ka sunɔgɔ sabati, ka jɔrɔnanko nɔgɔya; ani alkaloyi minnu bɛ lotus buluw la (i n’a fɔ nusifɛrini) olu bɛ funteni saniya ani ka samiyɛ funteni lajɔ, ka joli tulumafɛnw dɔgɔya, ani ka mɔgɔ girinya dɔgɔya. O la, kungo kɔnɔ lotus ji man ɲi don o don dunni dɔrɔn ma, nka a bɛnnen don fana walasa ka samiyɛ funteni lajɔ ani ka nɛnɛ jalen nɔgɔya.
Kungo kɔnɔ lotus ji fana nafa ka bon furakɛli la. Sinuwaw ka laadala furakɛlikɛlaw dalen b’a la ko lotus, n’a ka dumuni duman ni a ka nɔgɔn, o bɛ se ka funteni saniya ani ka joli nɛnɛ, ka sugunɛ ni kɔnɔbara barika bonya, ka galaka dimi, dumunikɛbaliya ani minnɔgɔ nɔgɔya min bɛ sɔrɔ kɔnɔna funteni fɛ. Bi ɲininiw fana y’a jira ko polifenɔli minnu bɛ kungo kɔnɔ lotus ji la, olu bɛ banakisɛfagalanw ni farikolo tangalanw kɛlɛ. Ni aw ye a dunni danmadɔw dun waati jan kɔnɔ, o bɛ se ka dɛmɛ don ka bana basigilenw farati dɔgɔya.
Nka, k’a sababu kɛ kungo kɔnɔ lotus jiriw sigiyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnen ye, kungo kɔnɔ lotus ji dalajɛli n’a baara ka kan ka kɛ saniya ye, wa a lakananen don walasa nɔgɔ kana don a la. Mɔgɔ minnu bɛ fɛnw san, olu ka kan ka kungo kɔnɔ lotus ji minnu bɛ bɔ sira tɔgɔba dɔw fɛ, olu bila jɔyɔrɔ fɔlɔ la, wa u k’u yɛrɛ tanga yɔrɔw sanni ma minnu ma dɔn. Kuma surun na, kungo kɔnɔ lotus ji ye kɛnɛyako nilifɛn ye min bɛ di hadamadenw ma u ka danbe fɛ. A tɛ laadala dumunikɛcogo hakilitigiya dɔrɔn ta, nka a bɛ bɛn bi mɔgɔw ka sigidako, balodɛsɛ ani kɛnɛyako ɲininiw fana ma. Kungo kɔnɔ lotus ji minni ka caya, o b’a to i bɛ se k’a daji kɛrɛnkɛrɛnnen diyabɔ k’a sɔrɔ i bɛ balo nafama sɔrɔ, o b’a kɛ sugandili ɲuman ye ɲɛnamaya kɛcogo ɲuman na.
